Interview with Dream Theater

Joop Haarman

May 29, 2009

In the roughly 25 years that Dream Theater has been consistently making their way, we will rarely have come across this band on 3 FM – or it should be in the late-night musical subculture. After all, Dream Theater only conforms to what a band-with-a-mission should do: be conceptually faithful to their striking and successful own style: what is called the ultimate crossover between symphonic and hard rock: prog rock. And that's not commercial radio... unfortunately.

Within this concept, the gentlemen are unsurpassed masters; all an unparalleled virtuoso on their instrument, coupled with an almost infinite compositional output and exciting live shows in top gear. Dream Theater has now had an enormous cult following worldwide for about 15 years and effortlessly sells out large stages.

Speaking is a relaxed Jordan Rudess, Dream Theater keyboard virtuoso:

Can you tell us something about the band's history?

“Dream Theater originated in 1985, when guitarist John Petrucci, drummer Mike Portnoy and bassist John Myung met at the famed Boston Berklee School of Music, where they formed Majesty; a metal band that quickly acquired a huge reputation. They made the Majesty Demos; still a highly valued and sought after item among hard rock fanatics. This is how Dream Theater arose. In 1991 singer James LaBrie joined and in 1999 I was asked to my great joy – and surprise – to come and do my tricks in the band. We are already ten years further... and it seems like yesterday!”

Joy ok, but surprise?

“You should know that I didn't have the background at all; not to play this material at least. Never thought about it. I'm a classical pianist and did things on Broadway; edits and arrangements. I was certainly interested in Metallica, but felt that as a keyboardist was too far removed from me. Everything fell into place when I was introduced to Dream Theater by 'coincidence' – and was eventually asked to do it! Since then I no longer believe in coincidence.”

How could you explain the band's success?

“The band had to work very hard for the ultimate success and appreciation; the core of the group has been together for about a quarter of a century this year and it really took a while for our music to be appreciated by the public. So persevere—and a holy faith in the goal we had in mind; also believe in the enormous potential that the band carries. The years of hard work finally paid off and we are now in the fortunate circumstances that we enjoy complete freedom with our new record company Roadrunner. We only make music for ourselves and the fans... it's absolutely wonderful, what a luxury!”

The complexity of the Dream Theater compositions requires quite a bit of auditory flexibility from the listener; besides, everyone in the band has solo aspirations. How do the various band members define their own space in this band?

“Each band member has his own role and organic position in Dream Theater. We go into the studio more or less unprepared and write the material on the spot.

Those who are responsible for the compositions – which are usually John Petrucci, Mike Portnoy, (who both also write the lyrics) and myself just give the desired atmosphere. From there, everyone gets the space for instrumental interaction and the compositions arise naturally, as it were. Our texts are also a suggestive starting point for determining the atmosphere of the compositions. This concept has worked in the same way for years and everyone in the band has the feeling that it speaks collectively. There is also a natural trust in each other's giftedness and perfectionism; we all know from each other that we go all the way... with respect.

Our bassist John Myung is a man of few words, but has a fantastically developed perception for the right note or harmony and is just as important as the interpreter of the lyrics, singer James LaBrie...”

Due to the cycle of concentrated, continuous creative processes, in which the band members are strongly dependent on each other, through the intensive tour schedules and immediately afterwards back into the studio, I could imagine that such a situation could take quite a personal toll on the feeling. for privacy... You have been spending ten years with the same people very intensively; how dynamic is such a group process for you?

“We take a lot of time for each other; talk a lot – sometimes too much and don't always travel together. Privacy is a natural thing with us; you have to be able to respect each other in this: you have to stand your own ground. Fortunately, we are very aware that band life is delicate, but together we guard the status of the band and that comes before everything! Moreover, we have a lot of fun together, not only musically. We also all have our own activities with projects that we exploit next to Dream Theater in order to be able to lay the egg that we just can't get rid of in the band. But the band is and remains the Main Thing!”

We're on the cusp of the release of Black Clouds and Silver Linings on June 19. It is the band's tenth studio CD – and there are also a large number of live recordings on CD and DVD, all worth checking out.

Black Clouds and Silver Linings is a real Dream Theater gem again after a first listen: a disordered scale with a permanently tipped balance; from overwhelming instrumental complexity to fairytale atmospheres in a matter of seconds. An association with sitting in the TGV at top speed and traveling through a beautiful landscape...

“Especially for Mike Portnoy, Black Clouds has been a means of expression to give shape to his emotional ballast and the processing thereof. He portrays the loss of his father, who died of cancer in The Best of Times, beautifully, reflectively and sensitively; The Shattered Fortress concludes a 12-part series of songs related to, as Mike puts it, the so-called 12 Steps of Healing featured on the last five albums and dealing with his longstanding addictions. He's been off the pills and booze for about nine years now. This closed cycle of songs has apparently been an example and comfort to many fans who struggled with the same problems, according to Mike; he got a lot of response. Black Clouds has therefore become an introspective, but not an introverted album; we deliberately chose four longer pieces in addition to shorter ones, such as the aforementioned The Shattered Fortress, then A Nightmare to Remember, The Best of Times and finally the Count of Tuscany to give our emotional expression full free rein. Our intention was to accentuate the epic character of these long pieces. Like Yes did with Close to the Edge and Rush with Hemispheres. We have referred to the writing of Black Clouds as a kind of collective processing; it was as if everything coincided in time and space; we are happy with it! And of course we also hope that it will please our fans!”

Original text

Interview met Dream Theater

Joop Haarman

29 mei 2009

In de pakweg 25 jaar dat Dream Theater consistent aan de weg timmert zullen we deze band zelden tegen gekomen zijn op 3 FM –of het zou in de muzikale subcultuur van de late uurtjes moeten zijn. Dream Theater conformeert zich immers alleen aan wat een band-met-een-missie moet doen: conceptueel trouw zijn aan hun markante en succesvolle eigen stijl: wat heet de ultieme crossover tussen symphonische -en hardrock te zijn: progrock. En dat is geen commerciële radio... helaas.

Binnen dit concept zijn de heren onovertroffen meesters; allen een weergaloze virtuoos op hun instrument, gekoppeld aan een schier oneindige compositorische output en enerverende live-shows in de hoogste versnelling. Inmiddels heeft Dream Theater al zo’n 15 jaar wereldwijd een enorme cult-following en verkopen moeiteloos grote podia uit..

Aan het woord is een ontspannen Jordan Rudess, Dream Theater toetsenvirtuozo:

Kun je ons iets vertellen over de ontstaansgeschiedenis van de band?

“Dream Theater is ontstaan in 1985, toen gitarist John Petrucci, drummer Mike Portnoy en bassist John Myung elkaar tegen kwamen op de fameuze Boston Berklee School of Music, waar ze Majesty formeerden; een metal band die al snel een enorme reputatie verwierf. Ze maakten the Majesty Demos; nog steeds een bijzonder gewaardeerd en gezocht item onder hardrockfanaten. Daaruit is Dream Theater ontstaan. In 1991 is zanger James Labrie er bij gekomen en in 1999 ben ik tot mijn grote vreugde -en verbazing- gevraagd om mijn kunstjes in de band te komen doen.. We zijn al weer tien jaar verder .. and it seems like yesterday!”

Vreugde o.k., maar verbazing?

“Je moet weten dat ik helemaal de achtergrond niet had; niet om dit materiaal te spelen althans. Nooit over gedacht.. Ik ben van huis uit klassiek pianist en deed dingen op Broadway; bewerkingen en arrangementen. Ik was zeker wel geïnteresseerd in Metallica, maar vond dat als keyboardist te ver van me afstaan. Alles viel op zijn plaats toen ik bij ‘toeval’ kennis maakte met Dream Theater –en er uiteindelijk voor gevraagd werd! Ik geloof sindsdien niet meer in toeval.”

Hoe zou je het succes dat de band ten deel valt kunnen verklaren?

“De band heeft erg hard voor het uiteindelijke succes en waardering moeten werken; de kern van de groep is dit jaar zo ongeveer een kwart eeuw bij elkaar en het heeft echt een poosje geduurd voordat onze muziek geapprecieerd werd door het publiek. Volhouden dus -en een heilig geloof in het doel dat we voor ogen hadden; geloof ook in het enorme potentieel dat de band in zich draagt. Het jarenlange snoeiharde werken heeft uiteindelijk zijn vruchten opgeleverd en inmiddels verkeren we in de gelukkige omstandigheden dat we bij onze nieuwe platenmaatschappij Roadrunner complete vrijheid genieten. We maken alleen muziek voor onszelf en de fans.. het is helemaal geweldig, wat een luxe!”

De complexiteit van de Dream Theater-composities vergen nogal wat gehoormatige lenigheid van de luisteraar; bovendien heeft iedereen in de band solistische aspiraties. Hoe definiëren de diverse bandleden hun eigen ruimte in deze band?

“Ieder bandlid heeft zijn eigen rol en organische positie in Dream Theater. We gaan min of meer onvoorbereid de studio in en schrijven het materiaal ter plekke.

Degenen die verantwoordelijk zijn voor de composities -en dat zijn meestal John Petrucci, Mike Portnoy, (die beiden ook de teksten schrijven) en mijzelf geven alleen de gewenste sfeer aan. Vandaar uit krijgt iedereen de ruimte voor instrumentale interactie en ontstaan de composities als het ware vanzelf. Onze teksten zijn evenzeer een suggestief uitgangspunt voor de sfeerbepaling van de composities. Dit concept werkt al jaren op dezelfde wijze en iedereen in de band heeft daardoor het gevoel dat het collectief spreekt. Er is ook een natuurlijk vertrouwen in elkaars begaafdheid en perfectionisme; we weten allemaal van elkaar dat we tot het gaatje gaan.. met respect.

Onze bassist John Myung is een man van weinig woorden, maar heeft een fantastisch ontwikkelde perceptie voor de juiste noot of harmonie en is daarin evenzeer belangrijk als de vertolker van de teksten, zanger James Labrie... “.

Door de cyclus van geconcentreerde, continue creatieve processen, waarin de bandleden sterk op elkaar aangewezen zijn, door de intensieve tourschema’s en meteen daarna weer de studio in, zou ik me kunnen voorstellen dat een dergelijke situatie nogal een persoonlijke wissel zou kunnen trekken op het gevoel voor privacy... Je trekt nu tien jaar lang zeer intensief met dezelfde mensen op; hoe dynamisch is voor jou zo’n groepsproces?

“We nemen veel tijd voor elkaar; praten veel –soms wel eens te veel en reizen niet altijd samen. Privacy is een natuurlijk gegeven bij ons; je moet elkaar hierin kunnen respecteren: you have to stand your own ground. We zijn ons er gelukkig erg van bewust dat het bandleven delicaat is, maar bewaken met z’n allen de status van de band en die gaat natuurlijk voor alles! Bovendien hebben we veel plezier met elkaar, niet alleen muzikaal. Ook hebben we allemaal zo onze bezigheden met projecten die we naast Dream Theater exploiteren om het eitje dat we net niet kwijt kunnen in de band toch te kunnen leggen. Maar de band is en blijft the Main Thing!”

We staan aan de vooravond van de release van Black Clouds and Silver Linings op 19 juni. Het is de tiende studio cd van de band –en er zijn ook nog een fors aantal live registraties op cd en dvd, stuk voor stuk de moeite waard.

Black Clouds and Silver Linings is na een eerste beluistering weer een echt Dream Theater-juweel: een ontregelde weegschaal met een permanent doorslaande balans; van een overweldigende instrumentale complexiteit naar feeërieke sferen in luttele seconden. Een associatie met zitten in de TGV op topsnelheid en reizen door een prachtig landschap...

Het schrijven van Black Clouds and Silver Linings is volgens Jordan een belangrijk, grotendeels autobiografisch proces geweest:

“Vooral voor Mike Portnoy is Black Clouds een expressiemiddel geweest om zijn emotionele ballast en de verwerking daarvan gestalte te geven. Hij vertolkt het verlies van zijn aan kanker gestorven vader in The Best of Times prachtig reflectief en gevoelig; The Shattered Fortress is de afsluiting van een 12 -delige serie van nummers die gelieerd zijn aan, zoals Mike dat verwoordt, de zogenaamde 12 stappen van heling die te horen zijn op de laatste vijf albums en te maken hebben met zijn langdurige verslavingen. Van de pills and booze is hij al een jaar of negen af. Deze afgesloten cyclus van nummers zijn kennelijk volgens Mike voor veel fans die met dezelfde problematiek worstelden een voorbeeld en troost geweest; hij kreeg er veel reactie op..
Black Clouds is een dus een introspectief, maar geen introvert album geworden; we hebben heel bewust gekozen voor een viertal langere stukken naast kortere, zoals het genoemde The Shattered Fortress, dan A Nightmare to Remember, The Best of Times en ten slotte the Count of Tuscany om onze emotionele expressie volledig de vrije loop te kunnen laten. Onze intentie was om zo het epische karakter te accentueren die deze lange stukken in zich dragen. Zoals Yes dat met Close to the Edge gedaan heeft en Rush met Hemisperes. We hebben het schrijven van Black Clouds als een soort collectief verwerkingsproces benoemd; het was alsof alles samenviel in Tijd en Ruimte; we zijn er gelukkig mee! En we hopen natuurlijk ook dat het onze fans zal gaan bevallen!”